Regels van het damspel: de complete gids (2026)

Het damspel is een van de oudste en meest gespeelde strategiespellen ter wereld. Toegankelijk vanaf 6 jaar, maar toch boordevol tactische diepgang waar spelers al eeuwenlang gepassioneerd door zijn. Hier vind je de complete gids om de regels van het dammen onder de knie te krijgen en te beginnen met spelen.

Kort samengevat: de regels van het damspel

Bord van 100 velden (10×10) in Frankrijk, 64 velden (8×8) in Engeland
20 schijven per speler (12 bij Engels dammen)
De schijven bewegen diagonaal, één veld per keer, over de donkere velden
Slaan is verplicht: spring over een schijf van de tegenstander om hem te slaan
Een schijf die de laatste rij bereikt, wordt gepromoveerd tot dam
De dam beweegt meerdere velden diagonaal, zowel vooruit als achteruit
Wie alle schijven van de tegenstander slaat of hem blokkeert, wint

Table des matières

Wat is het damspel?

Het damspel is een bordspel voor twee spelers dat wordt gespeeld op een dambord met afwisselend lichte en donkere velden. In Engelstalige landen bekend als checkers, maakt het deel uit van de grote familie abstracte strategiespellen, net als schaken of backgammon.

Het principe is eenvoudig: twee legers schijven staan tegenover elkaar op een bord, en het doel is om alle schijven van de tegenstander te slaan of ze te blokkeren. Ondanks deze schijnbare eenvoud zit er in het klassieke damspel een aanzienlijke tactische rijkdom, die heeft geleid tot internationale competities en een uitgebreide strategische literatuur.

Het bord en de schijven

Er bestaan twee hoofdvarianten van het bord, afhankelijk van de traditie:

Variant	Bord	Schijven per speler	Gespeeld in
Frans/internationaal dammen	100 velden (10×10)	20 schijven	Frankrijk, Nederland, Afrika, internationale competities
Engels dammen (Checkers)	64 velden (8×8)	12 schijven	Engeland, Verenigde Staten, Canada
Russisch dammen	64 velden (8×8)	12 schijven	Rusland, Oost-Europa
Turks dammen	64 velden (8×8)	16 schijven	Turkije, Midden-Oosten

Het bord bestaat uit lichte en donkere velden die elkaar afwisselen. Alle actie speelt zich uitsluitend af op de donkere velden: de schijven bewegen nooit over de lichte velden. De schijven zijn meestal zwart en wit (of zwart en rood, afhankelijk van de traditie).

Hoe zet je het bord op?

Om te dammen, begin je met het plaatsen van het bord tussen de twee spelers zodat elke speler linksonder een donker veld heeft. Dit is dezelfde opstelling als bij schaken.

Elke speler plaatst daarna zijn schijven op de donkere velden van de rijen die het dichtst bij hem liggen:

Frans dammen (100 velden): elke speler plaatst zijn 20 schijven op de donkere velden van de 4 eerste rijen aan zijn kant. De twee middelste rijen blijven leeg bij het begin van de partij.

Engels dammen (64 velden): elke speler plaatst zijn 12 schijven op de donkere velden van de 3 eerste rijen aan zijn kant. De twee middelste rijen blijven leeg.

De speler met de witte (of lichte) schijven begint de partij. Daarna spelen de spelers om de beurt, telkens één zet.

De bewegingsregels

De gewone zet

Een schijf beweegt één veld diagonaal, enkel vooruit. De schijf blijft altijd op de donkere velden. Hij kan niet achteruit bewegen (in tegenstelling tot de dam, die we verderop bespreken). Hij kan ook niet rechtdoor of opzij bewegen.

Het slaan

Om een schijf van de tegenstander te slaan, moet jouw schijf over een vijandige schijf springen die diagonaal voor hem staat, op voorwaarde dat het veld erachter vrij is. De geslagen schijf wordt van het bord gehaald.

⚠

Basisregel: slaan is verplicht bij het damspel. Als je een schijf van de tegenstander kunt slaan, moet je dat doen. Je kunt niet kiezen om in plaats daarvan een andere zet te spelen. Dit is een van de belangrijkste regels van het damspel en wordt door beginners vaak vergeten.

Meervoudig slaan

Als jouw schijf na het slaan van een schijf opnieuw in de positie staat om er nog een te slaan, moet je doorgaan met slaan binnen dezelfde beurt. Zo is het mogelijk om twee, drie, vier of meer schijven in één spectaculaire zet uit te schakelen. Dit is een van de spannendste momenten van een damspartij.

Volgens de regel van het meeste slaan (bij Frans dammen) moet je, als er meerdere slagzetten mogelijk zijn, degene spelen die het grootste aantal schijven slaat. Deze regel geldt niet bij Engels dammen, waar de speler vrij is om zijn slagzet te kiezen.

De dam: promotie en beweging

Hoe krijg je een dam?

Wanneer een schijf de laatste rij aan de kant van de tegenstander bereikt, wordt hij gepromoveerd tot dam. Deze promotie wordt zichtbaar gemaakt door een tweede schijf van dezelfde kleur erbovenop te plaatsen. De dam is het sterkste stuk van het spel — een beetje zoals de koningin bij het schaken.

De beweging van de dam

Frans dammen

De dam beweegt zo veel velden als hij wil diagonaal, zowel vooruit als achteruit. Hij kan ook op afstand slaan: hij springt over een vijandige schijf, zelfs als er lege velden tussen hen in zijn.

Engels dammen

De dam (king) kan diagonaal slechts één veld bewegen, maar heeft het voordeel dat hij achteruit kan. Het is een beperktere versie, maar het principe blijft hetzelfde: de achterste rij van de tegenstander bereiken.

De dam is een aanzienlijk voordeel: hij kan het bord in één zet oversteken, schijven op afstand slaan en van richting veranderen tijdens meervoudige slagzetten. Een dam halen vóór je tegenstander levert vaak een beslissend voordeel op.

Speciale regels die je moet kennen

⚠ Verplicht slaan

Als je kunt slaan, moet je slaan. Als je dit vergeet, mag je tegenstander in sommige varianten jouw foutieve schijf “wegblazen” — al verdwijnt deze regel steeds meer uit competities, ten gunste van een simpele waarschuwing.

⚖ Meeste slagen verplicht

Bij Frans dammen moet je, als er meerdere slagzetten mogelijk zijn, degene kiezen die de meeste schijven slaat. Dam en schijf tellen hierbij even zwaar mee.

♞ Directe promotie?

Bij Frans dammen wordt een schijf die tijdens een meervoudige slagzet de laatste rij bereikt, wel gepromoveerd tot dam, maar eindigt zijn beurt daar. Hij gaat niet als dam verder met slaan binnen dezelfde zet.

🏆 Einde van de partij

De partij eindigt wanneer een speler alle schijven van de tegenstander heeft geslagen, of wanneer de tegenstander niet meer kan bewegen. Sommige partijen kunnen ook eindigen in een remise, bij wederzijds akkoord.

De varianten van het damspel

Het damspel kent wereldwijd verschillende varianten. Hier zijn de drie meest gespeelde:

Variant	Bord	Dam	Meeste slagen verplicht	Bijzonderheid
Frans/internationaal dammen	10×10	Lange dam	Ja	Wereldwijde standaard in competities
Engels dammen (Checkers)	8×8	1 veld, achteruit mogelijk	Nee	Meest gespeeld in de Engelstalige wereld
Russisch dammen	8×8	Lange dam	Nee	Een schijf die tijdens het slaan promoveert, gaat als dam verder

Het klassieke damspel dat in Frankrijk en bij internationale competities wordt gespeeld, is de versie op 100 velden (10×10) met 20 schijven per speler, een lange dam en verplicht meeste slagen.

Strategieën voor beginners

Nu je de regels van het dammen onder de knie hebt, volgen hier enkele tips om je spel te verbeteren:

1. Beheers het centrum

Schijven in het midden van het bord beheersen meer diagonalen en zijn moeilijker te slaan. Vermijd het om je schijven naar de randen te sturen, waar ze minder nuttig zijn.

2. Beweeg in groep

Geïsoleerde schijven zijn kwetsbaar. Beweeg in formatie en bescherm de achterkant van je schijven. Een diagonale ketting van schijven is bijna onmogelijk te doorbreken.

3. Mik op promotie

Een dam halen vóór je tegenstander is vaak beslissend. Zoek naar doorbraken richting de laatste rij, vooral als je een schijf kunt offeren om een andere te promoveren.

4. Zet valstrikken

Leer situaties te creëren waarin meervoudig slaan mogelijk is. Door een schijf te “offeren”, kun je je tegenstander dwingen te slaan en jezelf positioneren voor een veel voordeligere tegenslag.

★

Tip van een expert: Het damspel is een uitstekende introductie tot strategiespellen voor kinderen. Beheerst je kind het dammen, dan is het klaar voor de overstap naar schaken — een spel dat het denkvermogen, het vooruitdenken en de concentratie nog verder ontwikkelt. Onze reiscoffrets bevatten vaak beide spellen.