Schaakfilms: top 5 beste films en series om te zien

Schaken op het witte doek is veel meer dan een bord op de achtergrond. Sommige films weten de psychologische spanning, het genie en de waanzin rond dit eeuwenoude spel perfect te vangen. Van het wereldwijde succes van Het Damgambiet tot de klassiekers van Bergman: dit zijn de must-see films voor elke schaakliefhebber.

Table des matières

De essentiële films

1. Het Damgambiet (The Queen’s Gambit, 2020)

Synopsis

Beth Harmon, een wees met een uitzonderlijk talent in het Amerika van de jaren 60, klimt op in de schaakwereld terwijl ze vecht tegen haar verslavingen. Netflix-miniserie in 7 afleveringen, gebaseerd op de roman van Walter Tevis (1983).

Waarom je ‘m moet zien

Anya Taylor-Joy levert een meesterlijke prestatie. De partijen zijn realistisch (begeleid door Garry Kasparov en Bruce Pandolfini). De serie veroorzaakte een wereldwijde boom in de verkoop van schaakspellen (+300% in 2020). Lees meer in onze uitgebreide analyse van de serie.

2. Pawn Sacrifice (2014)

Synopsis

De film vertelt het leven van Bobby Fischer, van zijn jeugd in Brooklyn tot de “Match van de eeuw” tegen Boris Spasski in Reykjavik in 1972, midden in de Koude Oorlog. Tobey Maguire speelt Fischer met een verontrustende intensiteit.

Waarom je ‘m moet zien

De film laat perfect zien hoe Fischers genie en paranoia onlosmakelijk met elkaar verbonden waren. De geopolitieke context (schaken als wapen in de Koude Oorlog) is fascinerend. Liefhebbers van de geschiedenis van het schaken vinden hier talrijke authentieke verwijzingen.

3. Bobby Fischer Against the World (2011)

Synopsis

HBO-documentaire over het volledige leven van Bobby Fischer, met archiefbeelden, interviews met tijdgenoten en analyses van partijen. Van zijn bliksemsnelle opkomst tot zijn afdaling in isolement en paranoia.

Waarom je ‘m moet zien

In tegenstelling tot Pawn Sacrifice (fictie) geeft deze documentaire het woord aan directe getuigen: Spasski zelf, Fischers secondanten, de journalisten die in Reykjavik aanwezig waren. Een onmisbaar document om de mythe Fischer te begrijpen.

4. Het Zevende Zegel (Det sjunde inseglet, 1957)

Synopsis

Meesterwerk van Ingmar Bergman. Een kruisridder, teruggekeerd van de kruistochten, ontmoet de Dood op een strand en daagt haar uit voor een schaakpartij om tijd te winnen. De film verkent geloof, twijfel en de zin van het leven in een door de pest verwoest Europa.

Waarom je ‘m moet zien

Het beeld van de ridder die schaakt tegen de Dood is een van de meest iconische uit de filmgeschiedenis geworden. De film heeft schaken verankerd als metafoor voor de existentiële strijd in de populaire cultuur. Een absolute klassieker.

5. Queen of Katwe (2016)

Synopsis

Waargebeurd verhaal van Phiona Mutesi, een meisje uit de sloppenwijken van Kampala (Oeganda) dat via een lokale coach het schaken ontdekt en nationaal kampioen wordt. Disney-film met Lupita Nyong’o en David Oyelowo.

Waarom je ‘m moet zien

Een stralende, inspirerende film die schaken toont als middel tot sociale emancipatie. Het waargebeurde verhaal van Phiona bewijst dat schaaktalent geen grenzen of sociale klasse kent. Ideaal voor het hele gezin.

6. Computer Chess (2013)

Onafhankelijke film van Andrew Bujalski over een toernooi van schaakprogramma’s begin jaren 80. Gefilmd in zwart-wit met vintage camera’s, legt de film de unieke sfeer van de pioniers van schaak-AI vast. Voor liefhebbers van de geschiedenis van het schaken en technologie.

7. La Diagonale du Fou (1984)

Frans-Zwitserse film met Michel Piccoli. Een Sovjet-wereldkampioen daagt een uitdager uit tijdens een match in Genève. De film verkent de politieke en psychologische spanningen rond de match, geïnspireerd op de duels Karpov-Kortsjnoj. Een weinig bekende maar uitstekende film voor Franstalige schaakliefhebbers.

★

Bonus: De serie Het Damgambiet heeft miljoenen nieuwe spelers geïnspireerd. Hoor je ook bij degenen die enthousiast werden na het zien van Beth Harmon? Gun jezelf dan een mooi schaakspel om van het scherm naar het bord over te stappen. Ontdek ook onze portretten van Kasparov en Carlsen, de echte genieën die het witte doek inspireren.

“De filmwereld heeft begrepen wat schakers altijd al wisten: schaken is het meest menselijke van alle spellen.”